5 نکته مهم قبل از خرید هات پلیت آزمایشگاهی

هات پلیت یکی از تجهیزات پرکاربرد است که برای گرم کردن و هم زدن نمونه‌های آزمایشگاهی استفاده می‌شود؛ همچنین این دستگاه ها در انواع مختلفی با ویژگی‌های متفاوتی تولید می‌شوند و قیمت آنها نیز با توجه به نوع، جنس، اندازه، توان گرمایشی و برند آنها متفاوت است. بنابراین در هنگام خرید، باید عوامل مختلفی را در نظر بگیرید تا بتوانید بهترین انتخاب را با توجه به نیاز و بودجه خود داشته باشید؛ پس به راهنمای خرید هات پلیت آزمایشگاهی نیاز خواهید داشت.

هات پلیت آزمایشگاهی چیست؟

هات پلیت یا اجاق بشقابی، یک تجهیزات آزمایشگاهی است که برای گرم کردن مایعات و نمونه‌های آزمایشگاهی استفاده می‌شود. این دستگاه ها از یک صفحه مسطح تشکیل شده‌اند که توسط المنت‌های گرمایشی زیر آن گرم می‌شود. نمونه‌های آزمایشگاهی یا ظروف حاوی مایعات روی صفحه دستگاه قرار می‌گیرند و با گرم شدن صفحه، گرم می‌شوند. این دستگاه کاربردهای مختلفی در آزمایشگاه‌ها دارد مثلا آن ها را می‌توان برای گرم کردن مایعات برای واکنش‌های شیمیایی، همزدن نمونه‌های آزمایشگاهی، و ذوب کردن مواد استفاده کرد.

راهنمای خرید هات پلیت آزمایشگاهی

همانطور که گفتیم، هات پلیت یکی از تجهیزات پرکاربرد آزمایشگاهی است که برای گرم کردن مایعات و نمونه‌ها استفاده می‌شود، اما انواع مختلفی از هات پلیت ها با ویژگی‌های متفاوتی در بازار موجود هستند؛ بنابراین در هنگام خرید آن ها باید به عوامل مختلفی دقت کرد تا بتوان وسیله مناسب را برای کاربرد مورد نظر انتخاب کرد. در ادامه به نکات مهم قبل از خرید هات پلیت آزمایشگاهی خواهیم پرداخت.

نکته اول: محدوده دمایی، دقت کنترل و فناوری‌های نوین

اولین و شاید مهم‌ترین نکته، محدوده دمایی دستگاه و دقت کنترل آن است. هات پلیت‌های استاندارد معمولاً از دمای محیط (حدود ۲۵ درجه سانتی‌گراد) تا ۳۰۰-۵۵۰ درجه گرم می‌کنند، اما مدل‌های تخصصی برای کاربردهای خاص مانند ذوب فلزات یا فرآیندهای حرارتی بالا تا ۶۰۰ درجه یا بیشتر می‌رسند. برای آزمایشگاه‌های عمومی شیمی یا بیولوژی، محدوده تا ۴۰۰ درجه کافی است، اما اگر در حوزه مواد پیشرفته یا پلیمرها کار می‌کنید، مدل‌های بالاتر ضروری خواهد بود. دقت کنترل نیز حیاتی است؛ مدل‌های آنالوگ قدیمی نوسانات بالایی دارند و ممکن است دما را با خطای ۵-۱۵ درجه نگه دارند، در حالی که مدل‌های دیجیتال با الگوریتم PID (کنترل تناسبی-انتگرالی-مشترک) نوسان را به کمتر از ۱ درجه می‌رسانند. تا سال ۱۴۰۴، بسیاری از برندها مانند IKA آلمان پروب‌های خارجی PT100 اضافه کرده‌اند که دمای واقعی داخل بشر یا ظرف را اندازه‌گیری می‌کنند، نه فقط صفحه را، که این ویژگی در آزمایش‌های حساس مانند تیتراسیون یا واکنش‌های آنزیمی تفاوت چشمگیری ایجاد می‌کند. عدم توجه به این نکته می‌تواند منجر به تجزیه حرارتی نمونه، نتایج غیرقابل اعتماد یا حتی انفجار در مواد حساس شود. توصیه می‌شود پیش از خرید، مشخصات فنی را با نیازهای پروتکل‌های آزمایشگاهی خود تطبیق دهید و اگر بودجه اجازه می‌دهد، به سراغ مدل‌های با رمپ حرارتی قابل برنامه‌ریزی بروید که سرعت افزایش دما را کنترل می‌کنند.

نکته دوم: همزن مغناطیسی، قدرت موتور و قابلیت‌های پیشرفته

دومین نکته کلیدی، وجود همزن مغناطیسی و مشخصات آن است. هات پلیت‌های ساده فقط گرم می‌کنند، اما بیش از ۸۰ درصد مدل‌های پرفروش با استیرر مغناطیسی ترکیب شده‌اند که یک مگنت بار داخل ظرف را از راه دور می‌چرخاند و مخلوط یکنواخت بدون آلودگی ایجاد می‌کند. اگر آزمایش‌های شما شامل حل کردن مواد جامد، واکنش‌های طولانی‌مدت یا جلوگیری از رسوب است، حتماً مدل مگنت‌دار انتخاب کنید. سرعت همزدن معمولاً از ۵۰-۱۰۰ دور در دقیقه برای محلول‌های حساس تا ۱۵۰۰-۲۰۰۰ دور برای ویسکوز بالا متغیر است. قدرت موتور نیز مهم است؛ مدل‌های ضعیف در حجم‌های بالای ۵ لیتر یا محلول‌های غلیظ، مگنت را از دست می‌دهند. در پیشرفت‌های اخیر تا ۱۴۰۴، مدل‌های چندموقعیتی (مانند ۶ یا ۹ موقعیت) عرضه شده‌اند که چندین نمونه را همزمان گرم و هم می‌زنند، ایده‌آل برای آزمایشگاه‌های پرترافیک. همچنین، برخی برندها مانند Heidolph قابلیت همزدن معکوس یا پالسی اضافه کرده‌اند که در سنتزهای پیشرفته مفید است. بدون همزن مناسب، مجبور به استفاده از میکسرهای جداگانه می‌شوید که فضای آزمایشگاه را اشغال کرده و ریسک آلودگی را افزایش می‌دهد.

نکته سوم: جنس صفحه، اندازه، ظرفیت و توزیع حرارت

سومین نکته، جنس و ابعاد صفحه گرم‌کننده است که مستقیماً بر دوام، ایمنی و کاربرد تأثیر می‌گذارد. صفحه‌های سرامیکی (شیشه-سرامیک) محبوب‌ترین هستند زیرا مقاوم به اسیدها، بازها و مواد شیمیایی خورنده، ضد خش و با توزیع حرارت بسیار یکنواخت‌اند، اما گرمایش آن‌ها کمی کندتر است. صفحه‌های آلومینیومی سریع‌تر گرم می‌شوند و سبک‌ترند، اما در برابر مواد شیمیایی ضعیف‌تر و مستعد خراش هستند. گزینه‌های استیل ضدزنگ یا تیتانیوم برای کاربردهای صنعتی سنگین مناسب‌اند. اندازه صفحه از ۱۰×۱۰ سانتی‌متر برای کارهای کوچک تا ۳۰×۳۰ یا بزرگ‌تر برای بشرهای چندلیتری متغیر است؛ ظرفیت معمول تا ۱۰-۲۰ لیتر است، اما مدل‌های صنعتی تا ۵۰ لیتر پشتیبانی می‌کنند. توزیع حرارت یکنواخت (Uniformity) باید کمتر از ±۵ درجه در کل صفحه باشد تا نتایج تکرارپذیر حاصل شود.

نکته چهارم: ویژگی‌های ایمنی، استانداردهای بین‌المللی و حفاظت کاربر

ایمنی چهارمین نکته حیاتی است، زیرا هات پلیت با حرارت بالا و مواد شیمیایی سروکار دارد. ویژگی‌های ضروری شامل خاموش شدن خودکار در صورت بیش از حد گرم شدن صفحه (Overheat Protection)، هشدارهای صوتی و نوری برای دمای بالا، محافظت در برابر پاشش مایعات (IP54 یا بالاتر)، قفل کودک برای جلوگیری از تغییرات تصادفی، و پایه‌های ضد لغزش برای پایداری است. مدل‌های پیشرفته ۱۴۰۴ اغلب سنسور تشخیص ظرف دارند که اگر بشری روی صفحه نباشد، حرارت را قطع می‌کنند. برای کار با حلال‌های فرار، مدل‌های ضد انفجار (ATEX certified) ضروری‌اند. استانداردهای CE، RoHS، ISO 9001 و TÜV تضمین کیفیت و ایمنی هستند. در ایران، با توجه به مقررات وزارت بهداشت و سازمان استاندارد، دستگاه‌های بدون این گواهی‌ها ممکن است در بازرسی‌ها مشکل‌ساز شوند. نادیده گرفتن ایمنی می‌تواند منجر به سوختگی شدید، آتش‌سوزی یا استنشاق بخارات سمی شود، بنابراین همیشه اولویت اول باشد.

نکته پنجم: گارانتی، خدمات پس از فروش، برند و هزینه‌های بلندمدت

پنجمین نکته، اعتبار برند و پشتیبانی است. برندهای اروپایی مانند IKA و Heidolph کیفیت برتر و گارانتی ۲-۳ ساله دارند، اما گران‌ترند. برندهای کره‌ای مانند Daihan یا Wisestir تعادل عالی بین قیمت و کیفیت ارائه می‌دهند و در ایران محبوب‌اند. برندهای چینی ارزان‌تر اما ریسک خرابی بالاتر دارند. در ایران، شرکت‌های واردکننده معتبر مانند کیان پرتو تجهیز، تهران لب یا شیماز خدمات پس از فروش قوی، تأمین قطعات یدکی و کالیبراسیون دوره‌ای ارائه می‌دهند که بسیار مهم است زیرا تعمیر دستگاه‌های بدون پشتیبانی هزینه‌بر می‌شود. بررسی نظرات کاربران در سایت‌های ایرانی و مقایسه قیمت‌ها در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری اولیه بالاتر در برند معتبر، در بلندمدت صرفه‌جویی می‌کند.

نکات نگهداری از هات پلیت آزمایشگاهی

آخرین بخش از مقاله راهنمای خرید هات پلیت را به آموزش نگهداری از این دستگاه اختصاص می دهیم. رعایت این نکات ساده می‌تواند به شما کمک کند تا از تجهیزات خود به طور ایمن و طولانی‌مدت استفاده کنید. برخی از مهمترین نکات نگهداری از هات پلیت آزمایشگاهی عبارتند از:

• خاموش نمودن دستگاه در صورت عدم نیاز
• عدم تماس سیم‌های برق و سنسور دما با سطح دستگاه
• آزمایش دوره‌ای عملکرد سوئیچ خاموش
• عدم استفاده از کلید دما در جهت اشتباه
• خودداری از استفاده بی‌رویه 
• عدم نگهداری مواد قابل احتراق یا مایعات قابل اشتعال در نزدیکی هات پلیت آزمایشگاهی
• استفاده از محفظه ثانویه برای مایعات قابل اشتعال
• وجود جریان هوای کافی در هود در هنگام گرم کردن مایعات قابل اشتعال
• عدم استفاده از تنظیم دمای بالا برای گرم کردن مایعات با نقطه جوش کم
• استفاده از کندانسور در صورت نیاز به جوشاندن یک حلال

سخن آخر

راهنمای خرید هات پلیت موضوع اصلی این مقاله بود و در آن به بررسی عوامل موثر بر قیمت این تجهیزات پرداختیم. همچنین، نکاتی را برای خرید با توجه به نیاز و بودجه ارائه گردید. توجه داشته باشید که خرید دستگاه مناسب می‌تواند به بهبود کارایی و دقت آزمایش‌ها کمک کند. بنابراین، مهم است که قبل از خرید، تحقیقات لازم را انجام دهید و بهترین انتخاب را با توجه به نیاز و بودجه خود داشته باشید. لازم به ذکر است اگر قصد خرید تجهیزات آزمایشگاهی را دارید میتواند با کارشناسان کیان پرتو تجهیز ارتباط گرفته و مشاوره رایگان دریافت کنید.

سوالات متداول