لام (Microscope Slide) و لامل (Cover Slip) ساده‌ترین، اما در عین حال پرکاربردترین ابزارها در تمام آزمایشگاه‌های زیست‌شناسی، پزشکی، پاتولوژی و کشت بافت هستند. شاید در نگاه اول فکر کنید گذاشتن یک قطره مایع روی شیشه و انداختن یک شیشه کوچک‌تر روی آن کار بچه گانه‌ا ی است؛ اما تهیه یک لام میکروسکوپی تمیز، بدون حباب و با ضخامت یکنواخت، یک هنر مهندسی و آزمایشگاهی تمام‌عیار است!
در این مقاله جامع، قرار است سیر تا پیاز نحوه استفاده صحیح از لام و لامل آزمایشگاهی، انواع روش های آماده سازی نمونه (لام خیس و لام خشک)، علل خراب شدن نمونه ها زیر میکروسکوپ و روش‌های پاک سازی آن‌ها را بررسی کنیم.
قبل از اینکه سراغ تکنیک های آماده سازی برویم، بیا یک بار برای همیشه این دو رفیق شفیق را از هم تفکیک کنیم تا دیگر هیچ تکنسین تازه کاری آن‌ها را با هم اشتباه نگیرد:
یک تیغه شیشه‌ای یا پلاستیکی ضخیم تر (معمولاً با ابعاد ۲۵ در ۷۵ میلی‌متر و ضخامت حدود ۱ تا ۱.۲ میلی‌متر) است که به عنوان تکیه گاه و بستر نگهداری نمونه زیر میکروسکوپ عمل می‌کند.
یک شیشه فوق‌العاده نازک و ظریف (با ضخامت حدود ۰.۱۳ تا ۰.۱۷ میلی‌متر) است که روی نمونه قرار می‌گیرد.
تهیه یک گسترش میکروسکوپی عالی، نیاز به تمرین دارد. در ادامه مراحل استاندارد آماده‌سازی لام خیس که متداول ترین روش مشاهده نمونه های زنده، گلبول‌های خون، انگل‌ها و سلول‌های گیاهی است را مرزی می‌کنیم:
گام اول: لام و لامل را کاملا تمیز کنید.
گام دوم: یک قطره از نمونه را روی لام قرار دهید.
گام سوم: لامل را با زاویه ۴۵ درجه به آرامی روی نمونه بگذارید تا حباب هوا ایجاد نشود.
گام چهارم: مایع اضافی را با دستمال بگیرید و نمونه را برای بررسی آماده کنید.
بزرگ ترین دشمن یک اپراتور آزمایشگاه، حباب هوا است! حباب هوا زیر میکروسکوپ شبیه دیواره‌های سیاه و ضخیمی دیده می‌شود که نمونه را کاملاً پنهان می‌کند.
اگر مایع زیاد باشد، لامل روی لام شناور می‌شود و زیر میکروسکوپ جا‌به‌جا خواهد شد. یک تکه کاغذ خشک‌کن یا دستمال کاغذی را به لبه لامل بزنید تا مایع اضافی جذب شود.
برحسب نوع نمونه‌ای که می‌خواهید بررسی کنید، تکنیک کار با لام و لامل متفاوت خواهد بود:
|
روش آماده سازی |
نوع نمونه مناسب |
نیاز به لامل |
مزیت اصلی |
چالش اصلی |
|---|---|---|---|---|
|
لام خیس (Wet Mount) |
سلول های زنده، انگل ها و نمونه های آب |
بله، الزامی |
مشاهده حرکت واقعی سلول ها |
خشک شدن سریع نمونه |
|
لام گسترش (Smear) |
نمونه های خون، باکتری ها و نمونه های رنگ آمیزی شده |
خیر، یا پس از تثبیت |
امکان رنگ آمیزی و نگهداری طولانی مدت |
از بین رفتن سلول های زنده در فرآیند تثبیت |
|
لام خشک (Dry Mount) |
گرده گیاهان، مو، کریستال ها و حشرات |
اختیاری |
آماده سازی ساده و بدون نیاز به مایع |
شفافیت نوری کمتر در برخی نمونه ها |
|
لام مقطع گیری (Sectioning) |
بافت های ضخیم گیاهی و جانوری |
بله، الزامی |
عبور بهتر نور و مشاهده جزئیات بافت |
نیاز به دستگاه میکروتوم و مهارت در برش |
حتی با تجربه ترین کارشناسان آزمایشگاه هم گاهی این اشتباهات را مرتکب می‌شوند. حواستان به این ۴ مورد باشد:
باعث شناور شدن لامل و خیس شدن عدسی شیئی میکروسکوپ می‌شود. (خیس شدن عدسی روغن ایمرسیون با مایعات زیستی یعنی یک هزینه سنگین تعمیر!)
لامل‌ها فوق‌العاده نازک و شکننده هستند. فشار دادن مستقیم آن‌ها باعث شکستن شیشه و آسیب به دست یا نمونه می‌شود.
چربی دست باعث نچسبیدن قطره مایع و پخش نامنظم آن روی شیشه می‌شود.
لامل‌ها به دلیل قیمت پایین و ظرافت بالا، ترجیحاً یک‌بار مصرف هستند. شستن آن‌ها معمولاً باعث خراشیدگی و ایجاد خطای دید می‌شود.
برای اینکه بتوانید آنالیز دقیق‌تری روی نمونه‌های آماده شده روی لام داشته باشید، به برخی تجهیزات جانبی و عمومی آزمایشگاهی نیاز خواهید داشت:
ساخت دقیق رنگ‌های سلولی (مانند بلودومتیلن یا گیمسا) نیازمند وزن‌کشی دقیق پودرهای رنگی روی ترازوی آزمایشگاهی با دقت high-precision است.
واکنش رنگ‌پذیری سلول‌ها شدیداً به اسیدیته یا بازی بودن محیط بستگی دارد. تنظیم دقیق pH با پی اچ متر کیفیت رنگ‌آمیزی نمونه را تضمین می‌کند.
برای خشک کردن سریع لام‌های شسته شده یا استریل کردن لام‌های قابلییت استفاده مجدد، می‌توانید از آون آزمایشگاهی استفاده کنید.
گرم نگه‌داشتن و رشد میکروب‌ها قبل از قرارگیری روی لام روی انکوباتور انجام می‌گیرد.
پیش از تهیه لام از نمونه‌های سلولی یا باکتریایی، سنجش میزان کدورت (OD) با دستگاه اسپکتروفوتومتر انجام می‌شود.
آیا برای تجهیز آزمایشگاه آموزشی، تحقیقاتی یا تشخیص پزشکی خود به دنبال تامین شیشه آلات مصرفی باکیفیت، لام و لامل‌های درجه یک و انواع تجهیزات آنالیز دقیق هستید؟
شرکت کیان پرتو تجهیز تامین‌کننده تخصصی انواع شیشه آلات آزمایشگاهی، دستگاه های سنجش دقیق و تجهیزات عمومی آزمایشگاهی در ایران است.
همین حالا جهت دریافت مشاوره رایگان خرید، استعلام قیمت عمده و سفارش محصولات با کارشناسان کیان پرتو تجهیز تماس بگیرید تا تجهیزاتی باکیفیت و با گارانتی اصالت در کوتاه‌ترین زمان به دست شما برسد!
شاید لام و لامل کوچکتری قطعه در یک آزمایشگاه به نظر برسند، اما کیفیت کار با آن‌ها پایه و اساس دقت نتایج میکروسکوپی شما است. با رعایت تکنیک فرود ۴۵ درجه، استفاده از شیشه های تمیز و کنترل حجم نمونه، می‌توانید شفاف ترین تصاویر را زیر میکروسکوپ ثبت کنید.
آخرین مقالات
